اهمیت نمازهای یومیه

خدای بزرگ و مهربان به بندگان خود نعمت‌های بیشماری بخشیده است که عقل حکم می‌کند تا در ازای تشکر از آن نعمت‌ها، نماز را که یکی از راه‌های شکرگزاری از خداوند است، به جا آوریم. نمازهای یومیه از مهم‌ترین اعمال عبادی مسلمانان است که هر روز و در پنج نوبت به همراه احکام و شرایط مخصوصی به جا آورده می‌شود.

نکته مهم دیگر در مورد نمازهای یومیه، ترتیب به جا آوردن آن‌هاست. مثلاً ترتیب خواندن نمازها بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا نمود بیشتری دارد و رعایت ترتیب آن‌ها واجب است.

تعداد و رکعت‌های نمازهای یومیه

نمازهای یومیه در پنج نوبت و مجموعاً ۱۷ رکعت است که به این صورت خوانده می‌شود:

1. نماز صبح، دو رکعت
2. نماز ظهر 4 رکعت
3. نماز عصر 4 رکعت
4. نماز مغرب ۳ رکعت
5. نماز عشاء ۴ رکعت

اوقات نمازهای یومیه

درست است که نماز را برای سپاس‌گزاری از خداوند به جا می‌آوریم، اما این‌طور نیست که در هر ساعت از شبانه‌روز که دلمان خواست نماز بخوانیم. هر نماز وقت و ساعت مشخص و مخصوصی دارد که در ادامه بیان می‌کنیم.

نماز صبح

نماز صبح دو رکعت است و از زمان طلوع فجر تا طلوع آفتاب خوانده می‌شود. از طلوع سپیده صادق تا زمان طلوع خورشید وقت خواندن نماز صبح است. (موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص145)

نماز ظهر

نماز ظهر چهار رکعت است که از زمان اذان ظهر تا غروب آفتاب خوانده می‌شود. به بیان دیگر «وقت‌ نماز ظهر و عصر از هنگام ظهر تا مغرب است که از اول آن به مقدار ادای نماز ظهر بر حسب حال و وضع نمازگزار، وقت اختصاصی نماز ظهر است و چنین وقتی از آخر آن، وقت اختصاصی نماز عصر است و بین این دو وقت مختص، وقت‌ مشترک نماز ظهر و عصر است.» (موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144)

نماز عصر

نماز عصر چهار رکعت است که از وقتی که به اندازه خواندن نماز ظهر از اذان ظهر می‌گذرد، تا زمان غروب آفتاب خوانده می‌شود.

نماز مغرب

نماز مغرب یک نماز سه رکعتی است که از زمان اذان مغرب تا وقتی که به اندازه خواندن نماز چهار رکعتی عشا تا نیمه‌شب شرعی وقت باقی باشد، خوانده می‌شود. نماز مغرب و عشا را از اذان مغرب تا نیمه‌شب شرعی می‌توان خواند که از لحظه‌ی اذان به اندازه به جا آوردن نماز سه رکعتی مغرب، وقت مخصوص نماز مغرب است و چنین وقتی از آخر آن، مختص نماز عشا است.

زمان بین اون دو وقت مختص هردو نماز مغرب و عشا می‌باشد و وقت فضیلت نماز مغرب از مغرب تا ازبین‌رفتن شفق یعنی سرخی طرف مغرب می‌باشد.

(موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144)

نماز عشا

نماز عشا یک نماز چهار رکعتی است که از زمانی که به اندازه خواندن نماز مغرب از اذان مغرب گذشته باشد تا نیمه‌شب شرعی، خوانده می‌شود. نماز عشا دو وقت اجزاء (کفایت کردن و مجز بودن) است: قبل از رفتن سرخی و بعد از یک‌سوم شب تا نصف شب (که در هرکدام از این وقت‌ها نماز عشا خوانده شود صحیح است، اگرچه وقت فضیلت آن میان این دو وقت است). (تحریرالوسیلة، ج1، ص145)

طریقه خواندن نمازهای یومیه

بعد از اینکه دانستیم نمازهای یومیه چند رکعت هستند و با وقت خواندن آن‌ها آشنا شدیم، نوبت می‌رسد به نحوه خواندن این نمازها. طریقه خواندن نمازهای یومیه به این شکل است:

وضو

پیش از ایستادن به نماز ابتدا وضو می‌گیریم، لباس‌های پاکیزه می‌پوشیم، مسواک می‌زنیم و بعد به نماز می‌ایستیم.

نیت

با آرامش و خضوع در مقابل پروردگار بزرگ جهان به نماز می‌ایستیم. اذان و اقامه را می‌خوانیم و نیت می‌کنیم. نیت نماز باید برای نمازی باشد که قصد خواندن آن را داریم. مثلاً: دو رکعت نماز صبح به جا می‌آورم، از برای رضای خدا، قربة الی الله. به همین ترتیب برای نمازهای دیگر هم نیت می‌کنیم. بعد از آن تکبیرةالاحرام می‌گوییم، دست‌ها را تا کنار گوش‌ها بالا می‌آوریم و می‌گوییم: «الله اکبر»

خواندن حمد و سوره

بعد از گفتن تکبیرةالاحرام دست‌ها را به آرامی در کنار بدن قرار داده و شروع به خواندن سوره حمد می‌کنیم. این سوره اولین سوره در قرآن است که به ام‌الکتاب هم مشهور است. بعد از خواندن سوره حمد یکی از سوره‌های کوچک قرآن را می‌خوانیم که معمولاً افراد سوره توحید را می‌خوانند.

رکوع

بعد از خواندن حمد و سوره به رکوع می‌رویم. رکوع حالتی در نماز است که انسان باید آنقدر خم شود تا دست‌ها به زانو‌هایش برسد و ذکر رکوع را بگوید: «سبحان ربی‌العظیم و بحمده». رکوع معمولاً در هر رکعت یکبار انجام می‌شود و یکی از رکن‌های اصلی در نماز است.

سجده

بعد از گفتن ذکر رکوع انسان می‌ایستد و به سجده می‌رود. سجده در لغت به معنی سر بر زمین گذاشتن و پیشانی بر زمین نهادن و نشانه خضوع فرد در مقابل خدا است. سجده هم یکی از ارکان اصلی نماز است که در هر رکعت دو سجده انجام می‌شود. ذکر سجده: «سبحان ربی الاعلی و بحمده» است.

رکعت دوم، قنوت

بعد از سجده دوم از جا برمی‌خیزیم و در حال برخاستن می‌گوییم: «بحول الله و قوتهِ اقوم واقعد» یعنی به یاری خداوند برمی‌خیزم و می‌نشینم. دوباره حمد و سوره را می‌خوانیم و دست‌ها را بالا آورده و در کنار یکدیگر رو به آسمان قرار می‌دهیم. به این عمل قنوت می‌گویند. قنوت در رکعت دوم نماز خوانده می‌شود. در قنوت هردعایی را می‌توان خواند، اما معمول‌ترین دعا این است: «ربنا اتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه و قنا عذاب النار».

تشهد

بعد از قنوت رکوع و بعد دو سجده را انجام داده و بر روی دو زانو می‌نشینیم و تشهد می‌خوانیم. تشهد یکی از اجزای واجب در نماز است که به آن شهادتین (گواهی دادن به یگانگی خدا و پیامبری حضرت محمد) و فرستادن صلوات بر پیامبر(ص) هم می‌گویند که در رکعت دوم و رکعت آخر بعد از دوسجده و قبل از سلام نماز می‌خوانند.

ذکر تشهد به این صورت است: «الحمدلله، اَشْهَدُ اَنْ لااِلهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»

سلام نماز

اگر نماز دو رکعتی باشد، بعد از تشهد سلام نماز را می‌خوانیم. سلام جزء پایانی در نماز است که بعد از تشهد آخر نماز خوانده می‌شود. سلام یکی از واجبات غیررکنی در نماز است و در همه نمازها به جز نماز میت خوانده می‌شود.

سه سلام در آخر نماز خوانده می‌شود:

«اَلسَّلامُ عَلَیک اَیُهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ»؛ یعنی سلام بر تو‌ ای پیامبر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد.

«اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ»؛ یعنی سلام از خداوند عالم بر نمازگزاران و تمام بندگان خوب او.

«اَلسَّلامُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اللَّه وَ بَرَکاتُهُ»؛ یعنی سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما مؤمنین باد.

خلاصه

خواندن نمازهای یومیه یک عمل روزانه است که تمام مسلمانان موظف به انجام آن هستند. در این مقاله که از سایت زیارت مدیا گردآوری شده است، به توضیح این نمازها و نحوه خواندن آن‌ پرداختیم. امیدواریم که برایتان مفید باشد.