کدخبر: 17223

تهرانی ها مراقب باشند | هوا نارنجی می شود

اما آلوده شدن تهران با انتشار این ذرات در آسمان تنها مربوط به اکنون نیست.

آلودگی در حالی به آسمان تهران بازگشته که برابر آمار رسمی، سال گذشته نیز تهرانی‌ها بیش‌از ۳۰درصد روز‌های سال هوای آلوده تنفس کردند. هوای تهران از اواسط پنج‌شنبه گذشته -با وجود بارش باران در همان روز- وارد وضعیت «نارنجی» شد و در شرایطی که روز جمعه با یک باد نسبی، ابر در آسمان پایتخت شکل گرفت، اما «انباشت ریزذرات آلاینده سمی با حجم بالا» در هوا، «هفته آلوده» را پیش‌روی تهرانی‌ها قرار داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد افزایش استفاده از خودروی شخصی طی هفته‌های اخیر تحت تاثیر «کاهش اخیر تقاضای تاکسی‌آنلاین و ازدحام همیشگی مسافر در مترو»، عامل تازه‌ای برای افزایش غلظت ریزذرات آلاینده در هوای تهران شده است.

در غیاب داده‌های رسمی معاونت ترافیک شهرداری تهران درباره «نبض ترددها در معابر شهر»، یک گزارش رسمی از سوی نهاد پایش آلودگی هوا مشخص می‌کند، «ساکنان تهران در مواجهه بالا با آلودگی» قرار دارند به‌طوری‌که طبق جدیدترین ارزیابی‌ها از تبعات آلودگی مزمن، دست‌کم ۲۰درصد از مرگ‌ومیر افراد بالای ۳۰سال در مناطق آلوده، متاثر از همین شرایط جوی است. طبق این پایش، حجم آلودگی هوای پایتخت ۶برابر سقف مجاز است.

مرگ خورشید چه زمانی فرا می‌رسد؟

آلودگی در حالی به آسمان تهران بازگشته که برابر آمار رسمی، سال گذشته نیز تهرانی‌ها بیش‌از ۳۰درصد  روز‌های سال هوای آلوده تنفس کردند. جولان آلاینده‌ها در جو پایتخت از عصر روز پنج‌‌شنبه آغاز شد و در برخی از ساعات شب‌‌هنگام شاخص کیفیت هوا به محدوده اضطرار (بالای ۱۵۰) رسید. روز جمعه نیز شاخص کیفیت هوا در تمام ساعات هوای آلوده را گزارش می‌‌کرد؛ طوری‌که شاخص کیفیت هوای ۲۴ساعت منتهی به صبح این روز ۱۲۹ (ناسالم برای گروه‌های حساس) محاسبه شد. روند تشدید آلودگی هوای پایتخت در روز شنبه نیز ادامه پیدا کرد و تا هنگام نگارش این گزارش در ظهر روز گذشته، شاخص لحظه‌‌ای کیفیت هوا همچنان در محدوده ناسالم برای گروه‌های حساس (بین ۱۰۱ تا ۱۵۰) قرار داشت. هشدار نارنجی هوای تهران ناشی از افزایش غلظت ریزذرات معلق سمی موسوم به PM۲/ ۵ است که این روزها افق را کدر کرده است.

اما آلوده شدن تهران با انتشار این ذرات در آسمان تنها مربوط به اکنون نیست. بررسی وضعیت هفت‌ماه‌ونیم سپری‌شده از سال جاری نشان می‌‌دهد تعداد روزهای نارنجی نسبت به مدت مشابه پارسال تقریبا دوبرابر شده است. تهرانی‌‌ها پارسال در فاصله هفت‌ماه و ۲۱روز نخست سال ۴۶روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس داشته‌‌اند که این میزان امسال به ۸۷روز افزایش پیدا کرده است. افزون بر این تعداد روزهای قرمز (هوای ناسالم برای همه با شاخص کیفیت هوای ۱۵۱ تا ۲۰۰)، بنفش (هوای بسیار ناسالم با شاخص ۲۰۱ تا ۳۰۰) و قهوه‌‌ای (هوای خطرناک با شاخص بیش از ۳۰۰) در تهران نیز در مدت سپری‌شده از سال۱۴۰۱ نسبت به ایام مشابه پارسال افزایش قابل توجهی داشته است.

پارسال پایتخت‌‌نشینان طی این مدت فقط یک روز هوای ناسالم برای همه تنفس کردند که این تعداد امسال به هشت روز افزایش پیدا کرده و عملا هشت‌برابر شده است. همچنین در سال گذشته هیچ روز «بسیار ناسالم» و «خطرناکی» ثبت نشد؛ اما امسال در کمتر از هشت‌ماه اخیر دو روز بنفش و دو روز قهوه‌‌ای در پایتخت ثبت شده است. اگرچه این چهار روز فوق‌العاده آلوده نشأت‌گرفته از انتشار ریزذرات معلق در جو با منشأ طبیعی (بیابان‌‌های واقع در کشورهای همسایه نظیر عراق و عربستان) بود؛ اما صرف‌‌نظر از شدت گرفتن این پدیده در سال جاری، روزهای بسیاری نیز هوا برای همه یا برای گروه‌های ناسالم حساس بود که در عمده این روزها آلاینده اصلی هوا ذرات معلق با قطر کوچک‌تر از ۵/ ۲ میکرون (PM۲/ ۵) بود.

در یک نگاه کلی ارتباط مستقیم افزایش تعداد روزهای آلوده تهران در سال جاری نسبت به سال1400 با وضعیت غیر قابل تحمل حمل‌ونقل عمومی برای مسافران درون‌‌شهری انکا‌‌رناپذیر است. تراکم مازاد مسافر در اتوبوس‌‌ها و قطارهای مترو به‌ویژه در ساعات پیک جابه‌‌جایی مسافران و ازدحام غیر قابل تحمل مسافران در این ناوگان نشأت‌گرفته از کمبود شدید ناوگان حمل‌ونقل عمومی در تهران از یکسو و هزینه پایین استفاده از خودروی شخصی برای سفرهای روزمره با توجه به قیمت‌‌گذاری غیربازدارنده برای محدوده‌های طرح ترافیک و پایین بودن هزینه سوخت از سوی دیگر عواملی است که زمینه‌‌ساز افزایش سفرهای روزانه با خودروی شخصی شده است.

اما در روزهای اخیر یک اتفاق دیگر نیز ترافیک تهران را شارژ کرده و آن کاهش مسافران تاکسی‌‌های آنلاین است. هنوز آمار رسمی در این ارتباط منتشر نشده است، اما تحقیقات میدانی و گفت‌وگو با مسافران هر روزه تاکسی‌‌های اینترنتی نشان می‌‌دهد مسافران در چند هفته اخیر بعضا به خودروی شخصی شیفت کرده‌‌اند. آنها بین خودروی شخصی، ناوگان حمل‌ونقل عمومی و تاکسی‌‌های برخط گزینه اول را ترجیح داده‌‌اند؛ به‌‌ویژه با توجه به اینکه هزینه سفر با ناوگان شخصی به درون محدوده‌های ترافیکی تفاوتی با کرایه سفر با تاکسی‌‌های دربستی آنلاین نداشته است.

این انتخاب بیش از هر چیز نشأت‌گرفته از ضعف در ناوگان حمل‌ونقل عمومی در خطوط موجود است؛ موضوعی که انتظار می‌‌رفت در فرصت کرونایی سال‌های 99 و 1400 تا حدودی رفع و رجوع شود؛ اما این طور نشد. طی سال‌های اخیر شیوع کرونا در اغلب شهرهای پیشرفته عاملی برای شیفت سفرهای درون‌‌شهری به ناوگان غیرخودرویی شد؛ طوری‌که شهروندان ابرشهرهای نظیر پاریس و لندن با روی آوردن به سفر با دوچرخه، اسکوتر برقی و حتی با پای پیاده، هم به محدودیت استفاده از ناوگان انبوه‌‌بر با توجه به وضعیت پاندمی تن دادند و هم با توجه به هزینه بالای سفر با خودروی شخصی که برای آنها صرفه اقتصادی نداشت، ترجیح دادند به سراغ راه‌حل سوم یعنی جابه‌‌جایی با ناوگان پاک و غیرخودرویی بروند. اما در تهران از این فرصت ویژه که پاندمی کرونا با همه ناخوشایندی‌‌هایش به همراه داشت، استفاده نشد و شهروندان که از پیش هم با کمبود ناوگان حمل‌ونقل عمومی مواجه بودند. همزمان با شیوع کرونا بلافاصله خودروی شخصی را جایگزین کردند.

نکته قابل تامل و مهم این است که وضعیت آلودگی هوای تهران ناشی از انتشار ریزذرات سمی خروجی از اگزوز خودروها بر اساس گزارش رسمی منتشرشده توسط شهرداری تهران درباره وضعیت آلودگی هوا نه در چند روز اخیر بلکه در کل سال1400 نسبت به حدود مجاز اعلام‌شده توسط سازمان بهداشت جهانی به مراتب بدتر بوده است. ماجرا از این قرار است که سازمان بهداشت جهانی از سال1987 میلادی به بعد به‌صورت دوره‌‌ای رهنمودهای کیفیت هوا را صادر می‌‌کند تا به دولت‌ها کمک کند اثرات سوء تماس انسان با آلودگی هوا را کاهش دهند. نسخه قبلی این رهنمودها که اگرچه غیرالزام‌‌آور است، اما توصیه‌های فوق‌العاده مهم و مبنایی برای حفاظت از سلامت شهروندان به شمار می‌‌آید، در سال 2005 منتشر شده بود و چندی پیش در سال2021 این نسخه به‌‌روز شده است.

در نسخه جدید رهنمود سازمان جهانی بهداشت، حد توصیه‌شده مجاز برای غلظت ریزذرات معلق 5میکروگرم بر مترمکعب به‌عنوان میانگین غلظت سالانه و 15میکروگرم بر مترمکعب به‌عنوان میانگین 24ساعته اعلام شده است. البته در کشور ما حدود مجاز آلایندگی که از ابتدای سال99 به بعد به‌روزشده و مبنا قرار گرفته، بر اساس استاندارد معیاری که سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا اعلام کرده و سهل‌‌گیرانه‌‌تر و به اصطلاح با قابلیت اجرای بیشتر نسبت به توصیه‌های سازمان بهداشت جهانی است.

گزارش رسمی شهرداری تهران نشان می‌‌دهد میانگین غلظت سالانه ریزذرات معلق با قطر کوچک‌تر از 5/ 2میکرون در سال1400 حدود 30میکروگرم بر مترمکعب بوده که 6برابر حد مجاز سازمان بهداشت جهانی در نسخه سال2021 و سه‌برابر متوسط مجاز اعلام‌شده در نسخه قبلی که سال2005 منتشر شده بود، برآورد می‌‌شود. پارسال از هر چهار روز یک روز تهرانی‌‌ها با غلظت بالای ذرات معلق فراتر از حد استاندارد مواجه بودند که در این بین اول آذرماه آلوده‌‌ترین روز تهران به لحاظ میزان انتشار این آلاینده در هوا با شاخص کیفیت هوای 165 واحد بوده است. در گزارش رسمی شهرداری تهران از آلودگی هوا در 1400 از «مواجهه بالای تهرانی‌‌ها با آلودگی» سخن به میان آمده است.  در واقع متولی سنجش کیفیت هوای پایتخت با توجه به 6برابر بودن میزان آلودگی هوای تهران با آلاینده PM2/ 5 ناگزیر به مواجهه بالای تهرانی‌‌ها با آلودگی آن هم نه فقط در سال گذشته، بلکه در کل دهه گذشته اذعان کرده است.

ارسال نظر:

پربازدیدترین ها